Kürtaj ile ilgili tüm makalelerimize bu kısımdan ulaşabilirsiniz.

KÜRTAJ KÜRTAJ

Kürtaj

Halk arasında kürtaj için “bebek aldırma”, ”tıbbi tahliye”, “kürtaş”, “gebelik sonlandırma”, “küretaj” ve “çocuk aldırma”tabirleri de kullanılmaktadır. Kürtaj kelime anlamı ile kazımak anlamına gelir, kadın hastalıklarında kullanıldığı şekliyle ise rahim içinden doku almak anlamına gelmektedir. Sadece gebelik sonlandırmak, ( çocuk aldırmak ) için yapılmaz. Özellikle kanama bozukluklarında ve menopoz sonrası kanamalarda teşhis amaçlı kürtaj yapılabilir (Probe Küretaj). Yine infertilite (kısırlık) araştırmalarında yumurtlama olup olmadığını anlamak amacıyla da kürtaj uygulanabilir.

KÜRTAJ BİLGİLENDİRME

Dikkat:

Kürtaj kadının en doğal haklarından biridir ve yapılan işlemin gizli tutulması tıbbın en temel prensiplerinden biridir, hiç kimse sizin kayıtlarınıza ulaşamaz. Bu konuda rahat olmalısınız, bizlerin doktor olarak işlemi herhangi bir kuruma bildirmek gibi bir sorumluluğumuz ve uygulamamız bulunmamaktadır.

Kürtaj hamilelikte rahim içerisindeki ceninin tıbbi müdahele ile alınması. Bunun yanı sıra rahim iç duvarından kazınarak örnek alınıp incelenmesi de kürtaj olarak adlandırılır. Türkçeye 1930'larda Fransızca curetage (bıçakla kazıyarak temizleme şeklinde cerrahi müdahale) sözcüğünden geçmiştir

KÜRTAJ SINIFLAMASI

  •  
    İstenmeyen Gebeliklerin Sonlandırılması

    Üreme çağındaki kadınlarda en sık uygulanan kürtaj şeklidir. Bu amaçla kullanılan en yaygın yöntem vakum aspirasyondur. Plastik bir kanül rahim içine yerleştirilir ve negatif basınçla içerideki materyal alınır.

  •  
    Anembryonik gebelik

    Mol hidatiform,in utero mortfeatalis,tam olmayan düşük gibi gebeliğin zarar görmüş mahsullerinin alınması aynı yöntemlerle yapılır.

  •  
    Probe küretaj

    Kanama düzensizliklerinde, özellikle menopoz sonrası kanamalarda teşhis ve tedavi amacıyla uygulanan kürtaj şeklidir. Şiddetli ve uzun süreli kanamalarda hem altta yatan nedeni belirlemek, hem de kanamayı durdurmak için uygulanır. Bu işlem sayesinde polip, endometrial hiperplazi, rahim kanseri, rahim içi endometrium tabakasında yaşlılığa bağlı zayıflama (atrofi) teşhisi konabilir.

  •  
    Pipel ile parça alınması

    Menapozda ki, herhangi bir yaştaki düzensiz kanamalarda eğer kanama aşırı şiddetli değilse sadece patolojık tanı için pipel denilen aletle basitçe parça alınması işlemidir.

  •  
    Fraksiyone küretaj

    Rahim içindeki endometrium tabakasıyla birlikte ayrıca rahim ağzı kanalındaki endoservikal tabakanın birlikte örneklemlenmesidir. Böylece rahim içi hastalıklarına ek olarak rahim ağzı hastalıklarına da tanı konulabilir. Özellikle rahim kanseri ve rahim ağzı kanserinin ayrıcı tanısında önemli bir teşhis aracıdır.

  •  
    Revizyone küretaj

    Düşük sonrası içeride kalan dokuları temizlemek için yapılan işlemdir. İçeride parçaların kalması, daha sonraki dönemde enfeksiyon ve yapışıklıkları arttırarak üretkenlik kapasitesinde azalmaya neden olabilmektedir.

  •  
    Bumm kürtaj

    Doğumdan sonra bebek eşinin bir kısmının ya da bebek eşinin zarlarının içeriden kalma şüphesinde yapılan kürtajdır. Yine büyük metal küret denilen aletlerle yapılır.

  •  
    PC (Probe cüretage)

    Hormonal nedenlerle örneğin ovulasyon olup olmadığının saptanması amacıyla tek bir noktadan parça alınması işlemidir.Adet başlangıcından ilk 6 saatte yada kanamanın 21. gününden yapılır.

Kürtaj Nezaman Yapılır ?

İstenmeyen gebeliklerin sonlandırılması için en uygun zaman 5-6. haftalardır.

Her iki günde bir ikiye katlanan embiryonel hücre sayısı kar topu gibi geometrik olarak artar.

Embiryo 7-8. haftalarda bile önemli derecede gelişir.

Tüm risk ve komplikasyonlar gebelik haftasına parelel arttığından gebeliğe devam edilmeyeceği kararı kesinse, müdehale için hiç zaman kaybetmeyiniz.

İsteğe bağlı kürtaj için sınır yasalarda onuncu gebelik haftasının sonu olarak belirlenmiştir.

18 yaşından büyük kadınlar seçimlerine bağlı olarak 10. haftanın sonuna kadar kürtaj yaptırabilirler.

18 yaşının altındaki kızlar ebeveynlerininin onayı ve imzası ile istenmeyen gebelik kürtajını yasal olarak yaptırabilirler.

10. haftadan sonra yasal olarak kürtaj yapmak ve yaptırmak yasaklanmıştır.

10. haftadan sonra istenmeyen sağlıklı bir gebeliğin sonlandırılması işlemini yapan hekim ve yaptıran hasta ağır ceza mahkemelerinde yargılanır.

Eğer bebekte her hangi bir sakatlık varsa veya anne adayının her hangi bir hastalığından dolayı gebeliğin sonlandırılması gerekiyorsa gerekli tıbbi müdehale 26. haftaya kadar yapılmalıdır. Bu durumda mutlaka devlet ya da Üniversite hastanelerinde özel kurul kararları gerekmektedir.

Eğer amniosentez sonucuyla kromozom anomalisi ispat edilebilirse kurul kararı gerekmeden yapılabilir..

KÜRTAJ ÖNCESiNDE BiLiNMESi GEREKENLER

  • Operasyon gününden önce ayrıntılı bir jinekolojik muayene ve vaginal ultrason yapılmış olmalı; hastanın rahmi, yumurtalıkları, vaginası hakkında tam olarak bilgi sahibi olunmalı; dış gebelik, yumurtalık kistleri, rahmin anatomik yapısı gibi durumlar mutlaka belirlenmiş olarak müdehaleye girilmelidir.
  • Her hastaya müdehale yapmadan önce mutlaka kan sayımı, pıhtılaşma zamanı, karaciğer ve böbrek fonksiyonlarını gösteren testler, hepatit ve HIV taraması yapılmalıdır.
  • Kürtajdan önce çiftlerin kan grupları ve Rh faktörleri tesbit edilmelidir. Altı haftadan büyük gebeliklerde kürtaj işleminden sonraki 72 saat içinde ilerideki gebeliklerini etkileyebilecek kan uyuşmazlığını önleyen iğne yapılmalıdır. Eğer gebelik haftası altı haftadan küçük ise uyuşmazlık iğnesi olan anti-Rh İmmünüglobilin yapılmasına gerek yoktur.
  • Genel anestezi alınacağından kürtajdan 4-6 saat öncesinden katiyen hiç bir şey yiyip içilmemelidir. Buna su da dahildir.
  • Hastaneye gelirken mümkünse yanınızda işlemden sonra size eşlik edebilecek bir yakınınızın olması yararınızadır. Tıbben yardıma ihtiyacınız olmasa bile yanınızda birinin olması kaygınızı azaltacaktır.
  • İşlem sonrasında araba kullanmanız anestezi ilaçlarının etkileri nedeniyle çok yerinde bir karar olmayacaktır. Ulaşım planınızı yaparken bunu göz önünde bulundurun.
  • İşlemin yasalara uygun olarak yapılabilmesi aydınlatılmış onam adı verilen yazılı izninin alınması zorunludur. Bu belge hasta hakları ve mahremiyeti açısından hekim ve hasta arasında tümüyle gizli tutulmak zorundadır. Başka şahıslara hastanın şikayeti, hastalığı veya tedavisi hakkında bilgi verilemez (TC Sağlık Bakanlığı Hasta Hakları Yönetmeliği RG 01.08.1998, 23420 ).

KÜRTAJA BAĞLI RİSKLER

Tüm cerrahi işlemlerin olduğu gibi kürtajın da riskleri vardır. Bu riskler anesteziye veya cerrahiye bağlı olarak ortaya çıkabilir. Yine de sözü geçen problemler, müdehalenin deneyimli uzman hekimler tarafından yasayla belirlendiği gibi hastanelerde ve steril ameliyathane şartlarında uygulanmasıyla oldukça nadiren görülür.

Kürtajın tüm riskleri gebelik haftası büyüdükçe artar. Bu nedenle 10. haftadan sonra kürtaja baş vurulmaması gerekir. 10 haftadan büyük kürtaj kanunen yasak olduğu gibi hayatı tehdit eden komplikasyonlara neden olabilir.

ANESTEZiYE BAĞLI RiSKLER:

Lokal anestezi ile yapılan işlemlerde en önemli risk, ağrı nedeni ile ani tansiyon düşmesi ve bayılmadır. Vazovagal senkop adı verilen bu durum uygun bir yönetimle hayati tehlike yaratmayan geçici bir durumdur. Lokal anestezik maddeye karşı allerji ve  aşırı duyarlılık diğer bir risktir.

Genel anesteziden kaynaklanan önemli bir problem yaşanma olasılığı deneyimli bir anestezi doktoru tarafından uygulandığında oldukça nadirdir. Hastanın yaşı, genel sağlık durumu, var olan kronik hastalıkları ve allerji önemlidir. Genel anestezinin olası aspirasyon (akciğerlere midede bulunan içeriğin dolması) ve solunumun durması  gibi hayati tehlike taşıyan risklerini iyi yönetebilmek için mutlaka hastane şartlarında uygulanması gerekir. Hastaların operasyon öncesinde talimatlara uyarak midelerinin boş olaması genel anesteziye bağlı aspirasyon riskini çok aza indirir.

CERRAHiYE BAĞLI RiSKLER:

Perforasyon (uterus ve barsak delinmeleri)

Kürtaja bağlı cerrahi komplikasyon denildiğinde ilk akla geleni perforasyondur. Yine de operasyon deneyimli bir hekim tarafından dikkatle yapıldığında nadiren görülür.

Hamilelikte uterus, progestreron hormonun etkisiyle gebelik dışı döneme göre çok daha yumuşaktır ve kürtaj esnasında delinebilir. Vakum aspirasyon yönteminde metal küretler yerine plastik kanüller kullanıldığından bu yana perforasyonların oluşma sıklığı azalmıştır. Artık genellikle rahim ağzı metal bujilerle genişletilirken meydana gelir. Risk gebelik haftası büyüdükçe katlanarak artar. Günümüzde çoğunlukla ileri haftalarda yapılan operasyonlar sonrasında görülür.

Perforasyondan şüphe edildiğinde hemen işleme son verilir, gözlem altına alınır, hayati fonksiyonları yakın takip edilir ve taburcu edilmez. Çoğu vakada delinme uterusun fundus bölgesinden olduğu için kanama olmaz ve delinen bölge bir süre sonra kendiliğinden kapanır.

Eğer delinen bölgeden karın boşluğu içine kanama oluyor ise hastada spesifik belirtiler ortaya çıkar.

Kanama olmaması ya da komşu organların yaralanmaması durumunda hiçbir cerrahi uygulanmadan takip edilen hasta uygun zamanda taburcu edilir.

Delinme büyük bir damara denk gelirse şiddetli kanama olabilir. Bu durumda acil bir ameliyat gereklidir. Hastanın karın boşluğu açılarak veya laporoskopi ya da açık ameliyatla delinen yer onarılarak kanama durdurulur.

Eğer işlem esnasında delinme olduğu fark edilmezse vakumlama işlemine devam edilmesi barsakların da hasar görmesine hatta delinmesine neden olabilir. Bu durumda ortaya çıkan tablo barsak içeriğinin mikroplu yapısı nedeniyle ölümcül olabilir. Septik abortus halen önemli bir sağlık sorunudur.

Enfeksiyon

Diğer bir komplikasyon ise enfeksiyondur. Enfeksiyon işlemden 6-7 gün sonra ortaya çıkar. Ateş, ağrı, kokulu akıntı ve  kanamalı akıntı en sık karşılaşılan belirtilerdir. Kürtaja bağlı enfeksiyonlar yaklaşık bir hafta sonra ortaya çıkar. Tedavi edilmeyen uterus enfeksiyonu (endometrit)  tüplere kadar yayılabilir, endometrit PID olarak bilinen tüm genital sistem enfeksiyonuna dönüşebilir, tüplerde yapışıklık ve tıkanıklığa, sonuçta da doğurganlığın kaybedilmesine neden olabilir. İşlem esnasında hijyen ve sterilite kurallarına uyulursa risk azalır. Operasyonla rahim içerisine müdahale edildiği için kullanılan bütün aletlerin steril ve tek kullanımlık olması gerekir ve işlemden önce vajina ve rahim ağzının antiseptik solüsyonla temizlenmesi gerekir. Tüm hastalar işlem sonrasında koruyucu amaçlı antibiyotik tedavisi kullanmalıdır. Kürtaj sonrası önerilen antibiyotikleri düzenli olarak kullanmayan, yara iyileşmesi tamamlanmadan cinselliğe başlayan hastalarda enfeksiyon görülme ihtimali artar.  

Rest Plasenta (uterus içinde parça kalması)

Küretajın en sık görülen komplikasyonu halk arasında parça kalması olarak bilinen rest durumudur. Özellikle erken gebelik haftalarında ve 10 haftadan büyük gebeliklerin tahliyesinden sonra daha sık görülür.  Ciddi bir tehlike yaratmaz. Normalden uzun süren yoğun kanama görülebilir  ve kanama pıhtılı ve koyu renkli olabilir. Uterus içinde kalmış doku, enfeksiyon riskini  arttrır. Ultrason ile uterus içinde kalan doku kalınlığı ölçülerek revizyon (ikinci kere) küretajına gerek olup olmadığına karar verilir. yenikontrol edildiğinde ne kadar doku olduğu görülür. Tedavide kalan doku miktarı çok fazla değilse çoğu hastaya yeni bir müdehale yapmaya gerek olmaz, ultrasonla takip yeterlidir. Kanama kendiliğinden durur ve az miktardaki doku kanamalarla birlikte atılır. Kanama durmuyorsa, miktar olarak fazlaysa, hastanın belirgin ağrısı varsa ve çok fazla doku varsa anestezi altında tekrar küretaj yaparak uterus boşluğunu temizlemek gerekir. Operasyon bitiminde  işleme son vermeden önce tüm hastalara ultrason ile içeride parça kalıp kalmadığına bakarak bu komplikasyonu önlemek mümkündür. Cerrah ultrasonla uterus boşluğu içinde doku görürse, hasta anesteziden işlem tamamlandıktan sonra uyandırılır.

Hemoraji (aşırı kanama)

Özellikle büyük gebeliklerin tahliyesi ya da gebelikle beraber myom, enfeksiyon vs. gibi durumlar varsa işlem esnasında veya sonrasında aşırı miktarda kanama olabilir. Yasal sınırlar içinde yapılan tahliyelerde oluşan kanama hayati tehlike yaratmaz. Kanamanın genellikle nedeni atonidir (rahimin kasılamaması durumu)  bağlıdır. Tedavisinde damar yoluyla ilaç verilerek uterusun kasılması amaçlanır. Oldukça nadir görülse de kanama durdurulamaz ise hastanın şok tablosuna girebildiği tehlikeli bir durumdur.

Hematometra (uterus içinde kan birikmesi) 

Oldukça nadiren kürtaj sonrasında rahim ağzı spazme olarak sımsıkı kapanabilir. Böyle bir durumda bir miktar kan servixi geçerek dışarıya akamaz ve rahim içinde birikir. Şiddetli olgularda uterusun kas tabakası içine doğru yayılır. Oldukça nadir görülür. Şiddetli kramp tarzında sancılara neden olur. Hayati tehlike yaratmaz. Tedavide rahim ağzının buji ile genişletilmesi ile kan boşalır. 

Asherman Sendromu (intrauterin sineşi -uterus içi yapışıklıklar)

asherman sendromu

Geç dönemde görülen en önemli, ancak ender bir sorun da rahim iç tabakasının (endometriumun) hasar görmesi sonucunda oluşan yapışıklıklardır. Usulüne uygun yasal tahliyelerde ve özellikle de vakumla uygulanan işlemlerde çok nadirdir. Uterus içindeki kavite denilen boşluğun kapanmasına neden olarak kısırlık ya da erken dönem düşükleriyle sonuçlanabilir. Nedeni rahim iç kısmının keskin küretle gereğinden fazla kazınması ve sonrasında gelişen enfeksiyonlar ve rahim içerisindeki dokunun travmaya anormal aşırı bir reaksiyonel cevap vermesidir. Yapılan bir çalışmada içeride parça kalması nedeni ile yeniden kürtaj yapılmak zorunda kalan kadınlarda Asherman Sendromu görülme oranının %40′a kadar çıkabileceği gösterilmiştir. Operasyondan 6 hafta geçmesine rağmen hastanın adet görmemesi ve verilen kombine östrojen progesteron tedavisine rağmen kanama olmaması halinde rahimin iç yüzeyinin birbirine yapıştığından şüphe edilir. Ultrason bulgusu yoktur. , Hidrosonografi (su ile yapılan ultrason) tanıya yardımcı olabilse kesin tanı koydurmaz. Kesin tanı HSG (histerosalfingografi -ilaçlı rahim filmi) veya histeroskopi ile konur.

Asherman sendromunun hidrosonografi, histerosalfingografi ve histeroskopideki görünümü

Asherman sendromunun hidrosonografi, histerosalfingografi ve histeroskopideki görünümü

Tedavisinde daha önceleri yeniden küretaj yapılırken şimdilerde bunun yerine histeroskopik cerrahi uygulanmaktadır. Yapışıklar açıldıktan sonra yeniden oluşmalarını engellemek amacıyla geçici bir süre için spiral ya da balon uygulanır. Endometrium tabakasının gelişmesi ve tüm rahim iç boşluğunu kaplaması için östrojen verilir.

Başarısız küretaj (gebeliğin devamı)

Gebelik tahliyesinin tamamen başarısız olması yani işlemin hiç yapılamaması rahime ait anatomik değişikliklere veya kürtajın çok erken ( 5 haftalıktan küçük) yapılmaya çalışılmasına bağlı olabilir.

Kürtaj yapmadan önce ultrasonla gebelik kesesi mutlaka net bir şekilde rahim içinde izlenmelidir. Kesenin rahim içinde görülmesiyle ayrıca gebeliğin bir dış gebelik olmadığından da emin olunacaktır. Henüz kese 10 mm. çapa ulaşmadan müdehale yapıldığında çok küçük olan gebelik kesesi vakumlama esnasında alınmayabilir, yani müdehale sonrasında gebelik devam ediyor olabilir. Erken gebelik haftalarında yapılan küretajlarda zaten az miktarda doku geldiğinden vakumlanan rahim içi dokuları bu yanılgıyı yaratabilir. Hasta kontrol muayenesine geldiğinde gebeliğin uterus içinde görülmesiyle durum anlaşılır. Devam eden gebelik sonlandırmak için ikinci bir kürtaj yapmaya ihtiyaç duyulacaktır. Operasyon bitiminde  işleme son vermeden önce tüm hastaları ultrasonla kısaca kontrol ederek bu komplikasyonu da önlemek mümkündür. Cerrah ultrasonla gebeliğin devam ettiğini görürse müdehaleyi tamamlayabilir. Bu sayede hasta iki kez müdehaleye girmekten ve iki kez anestezi almaktan kurtulur. Kontrolün yapabilmesi için kesenin ultrasonla görülebilir olması şarttır. Sadece pozitif gebelik testiyle müdehaleye gidilmeyip, kürtajın en erken 5. haftada yapılmasının nedeni başarısız kürtaj ve olası bir dış gebeliğin teşhis edilememesi riskini azaltmaktır.

Çok nadiren de daha önceden geçirilmiş operasyonlar ya da rahimdeki şekil bozukluklarına bağlı olarak işlem başarısız olur.

Koterizasyon, kriyoterapi, LEEP, konizasyon gibi geçirilmiş rahim ağzı operasyonları, iltihabi yapışıklar; servikal kanalının doğumsal anomalileri, önceden yapılan sezaryen operasyonuna bağlı şekil bozuklukları, myom, polip gibi kanalı daraltıcı oluşumlar; çift rahim olması, rahim içinde septum (perde) bulunması gibi durumlarda kürtaj gerçekleştirilemeyebilir. Böyle bir durumda kürtaj yapılamadan hasta anesteziden uyandırılır. Rahim ağzı ve kanalına etkiyen bir takım ilaçların ağız ve vajinal yoldan uygulanmasına rağmen yine de rahim kanalı açılamaz ise kürtaj işlemi yapılamaz.  

Kürtaj sonrası aşağıdaki durumlarda hemen doktora başvurun:.

• Ateş yüksekliği (38 derece üzerinde)

• Ağrı kesici ilaçlarla geçmeyen şiddetli ağrı ve kramplar olursa

• Aşırı ve parçalı kanamanız olursa

• Kürtaj sonrası 3-4 gün sonra kötü kokulu aşırı akıntınız olursa

•Kürtajın üzerinden 4-5 gün geçmesine rağmen kanama azalmazsa veya artarsa

•Gebeliğe bağlı bulantı,kusma,halsizlik,uyuklama vs gibi, semptomlar devam ediyorsa

• Kürtaj dan 60 gün sonra halen adet görmedi iseniz

• Kürtaj sonrası evinizde iken şiddetli baş dönmesi, halsizlik olursa